Ana sayfa Kimler Böbrek Nakli Olabilir ? Kimler Olamaz?

Kimler Böbrek Nakli Olabilir ? Kimler Olamaz?

Ciddi kalp ve akciğer hastalığı olanlar, aktif infeksiyonu olanlar, tedavi edilmemiş kanser hastalığı olanlar böbrek nakli olamaz. Sayılan hastalıkların diyaliz hastalarının küçük bir kısmında bulunduğu göz önüne alınırsa, son dönem böbrek yetmezlikli hastaların hemen tamamı böbrek nakli adayıdır.

Şeker Hastaları

 Tip 1 veya 2 şeker hastaları böbrek naklinden en fazla yararı görebilecek hasta grubudur. Bu hastaları böbrek naklinden uzak tutmak, 2 yıl içinde % 50’sinin, 5 yıl içinde % 80’inin ölümüne seyirci kalmak demektir.

Hepatit C li Hastalar

HCV infeksiyonu, böbrek nakli için bir engel değildir.
• Bütün alıcı adayları, anti-HCV Ab pozitifliği yönünden araştırılmalıdır.
• Anti-HCV’si pozitif olup HCV RNA’sı negatif olan hastalar böbrek nakli sonrası karaciğer hastalığı gelişimi yönünden oldukça düşük risk altındadır.
• Böbrek nakli yapılan HCV pozitif hastaların ölüm oranı (özellikle nakil sonrası ilk 10 yıl gözönüne alındığında) , nakil yapılmayıp diyaliz tedavisine devam eden HCV pozitif hastalara göre oldukça düşüktür.
• HCV pozitif ve transaminaz seviyeleri (karaciğerin çalışmasını gösteren ALT, AST gibi biyokimyasal tetkikler) yüksek alıcı adaylarına, mutlaka karaciğer biopsisi uygulanmalıdır. Diyaliz hastalarında transaminaz seviyeleri iyi bir gösterge olmadığından, bazı hekimler HCV pozitif tüm hastalara karaciğer biyopsisi yapılmasını önermektedirler.
• Sirozu mevcut HCV pozitif alıcı adayı böbrek nakli yönünden uygun olmayıp, ancak kombine karaciğer+böbrek nakli yönünden değerlendirilmelidir.
• Kronik aktif hepatiti olan alıcı adayları interferon tedavisinden faydalanabilir.
• HCV pozitif canlı veya kadavradan böbrekler, rızaları alınarak HCV RNA pozitif alıcılara nakledilebilir. Bu durumda, verici ve alıcının HCV genotiplerinin belirlenmesi, gelişebilecek komplikasyonların değerlendirilebilmesi yönünden uygun olacaktır.

Hepatit B li Hastalar

• HBV infeksiyonu, böbrek nakli için engel değildir.
• Bütün böbrek nakli alıcı adayları, HBV infeksiyonu yönünden araştırılmalıdır.
• HBsAg pozitif alıcı adayları viral replikasyon göstergelerini yanında taşıyorsa (HBeAg pozitifliği ve/veya HBV-DNA pozitifliği), böbrek nakli sonrası ilerleyici karaciğer hastalığı gelişme riski artacağından karaciğer biyopsisini de kapsayacak şekilde tam bir karaciğer değerlendirmesine tabi tutulmalıdır.
• Sirozu mevcut HBV pozitif alıcı adayı böbrek nakli yönünden uygun olmayıp, ancak kombine karaciğer+böbrek nakli yönünden değerlendirilmelidir.
• Aktif karaciğer hastalığı olan alıcı adaylarına, nakil öncesi mutlaka interferon ve/veya oral ilaç tedavisi uygulanmalıdır.

Yaş Sınırı

Nakil merkezlerinin çoğu böbrek nakli alıcı adaylarına belli bir yaş sınırı koymazlar. Hastalar, yaşlarından çok nakle uygunlukları yönünden göz önüne alınır. Bununla birlikte 70 yaşın üzerindeki alıcı adaylarında hekimler çok daha ciddi inceleme yaparlar. Bunun sebebi, hekimlerin 70 yaş üzeri hastalara nakledilen böbreklerin “harcanmış” olduğunu düşünmeleri değildir. Esas sebep, 70 yaş üzeri hastaların nakil ameliyatını genellikle tolere edememe riski taşıması ve ameliyat sonrası böbrek vücut tarafından reddedilmesin diye verilen ilaçların bu yaş grubu hastalara çok ağır gelmesidir.
• Her ne kadar enfeksiyonla ilgili komplikasyonlar, göreceli olarak yaşlılarda daha fazla görülse de, akut rejeksiyon (red) ataklarının sıklığı ve ciddiyeti gençlere göre daha azdır.
• Yaşam beklentisi daha kısa olsa da, graft ömürleri yaşlı alıcılarda genç alıcılar ile benzer bulunmuş, 5 yıllık hasta yaşam oranları ise kendi yaş grubundaki diyaliz hastalarına göre daha yüksek saptanmıştır.
• Böbreğin vücut tarafından reddini engellemek için yapılan baskılama (immünosupresyon) tedavisindeki ilerlemelerden sonra, birçok transplant ekibi yaşlı kadavralardan alınan organları yaşlı alıcılara nakletmeyi uygun bulmaktadır.
• Alıcı yaşı böbrek nakli için bir engel teşkil etmez.

Şişman veya Zayıf Alıcı Adayları

Aşırı zayıflık (malnütrisyon), beraberinde nakil sonrası infeksiyon ve yara iyileşmesinde gecikme komplikasyonlarını getirir.
• Hasta ve graft (takılan böbrek) ömürleri şişman alıcılarda şişman olmayanlara göre daha kötü bulunmuştur. Bunun sebebi, öncelikle kardiyovasküler, ikincil olarak da infektif komplikasyonlardır.
• Bekleme listesindeki hastalar normal kilolarına inmeleri (veya çıkmaları) konusunda özendirilmeli (diyet programları verilmeli), nakil yapılan şişman hastalarda da yukarıdaki önlemlere ek olarak steroid (kortizon) daha hızlı azaltılmalı veya (uygun şartlarda) kesilmelidir.

Önceden Böbrek Nakli Geçirmiş Olan Alıcı Adayları

Bu hastalarda aşağıdaki faktörler çok önemlidir:
• Önceki graft kaybının zamanı ve nedeni

Nakil sonrası ilk 46 günde graft kaybına uğrayanların ancak % 40’ı ikinci nakil sonrası 5 yıl boyunca graftlarını koruyabilmektedir. Bununla birlikte, ilk nakilde graftlarını 4 yıldan fazla koruyabilenler, ikinci nakilde % 84 oranında 3 yıllık graft ömrüne sahip olabilmektedir.
• İlk graftlarını erken bir rejeksiyon atağı, tekrarlayan primer glomerulonefrit veya metabolik hastalığa bağlı kaybedenlerin ikinci nakillerinde graft yaşam ömrü oldukça kısa olacaktır. Bu hastalarda kadavradan böbrek nakli tercih edilmelidir. Diğer hasta gruplarında, tercih edilen yöntem, mümkünse, canlı vericili böbrek nakli tercih edilen yöntemdir.

Kanser Hastalığı

Kanser hastalığı olan alıcı adaylarına nakil yapılmaması için iki temel neden vardır:

  1. Nakil sonrası verilen immünosupresif tedavinin kanser hastalığının doğal seyrini kötü yönde etkilemesi.
  2. Esas kanser hastalığı nedeniyle öngörülen yaşam süresi kısa olan hastaya nakil yapılmasının doğru olmaması.
    • Alıcıdaki kanser hastalığı, nakil için kesin bir engel teşkil etmez.
    • Her hasta, tümörün tipine ve tedavi sonrası tümörden arınmış bekleme zamanına göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Böbrek Nakline Kesin Engel Teşkil Eden Durumlar

• Çözümlenmemiş kanser hastalığı
• Aktif AIDS veya hepatit
• Aktif tüberküloz
• Ciddi vasküler hastalık
• Aktif intravenöz ilaç bağımlılığı
• 5 yıldan az yaşam beklentisi
• Yeni geçirilmiş miyokard(kalp kası) enfarktüsü
• Diğer son dönem organ yetmezlikleri (kalp, akciğer, karaciğer)
• Hastanın nakil sonrası ilaçlarını almadaki finansal sorunları